स्वप्नसूत्र

दत्तात्रेय आणि दत्त संप्रदाय हिंदू धर्मातील ऋषी, सन्यासी, योगी आणि दैवत म्हणून दत्तात्रेयांकडे पाहिले जाते. सप्त‌र्षींपैकी एक असणाऱ्या "ब्रम्हर्षी अत्रि" आणि सात पवित्र पतिव्रता स्त्रियांपैकी एक असा नावलौकिक असलेल्या "सति अनुसुया" यांच्या पोटी दत्तांचा जन्म झाला.  अत्रिंनी अग्नी, इंद्र आणि इतर वैदिक दैवतांवर अनेक श्लोकांची रचना केली. ऋग्वेदात सर्वात जास्त उल्लेख असणारे ऋषी म्हणून त्यांची ओळख आहे. ऋग्वेदाच्या पाचव्या मंडलास "अत्रि मंडल" म्हणून ओळखले जाते, ऋग्वेदातील ८७ श्लोक अत्रि आणि त्यांच्या वंशजांना समर्पित आहेत. ऋषी अत्रिंना तीन पुत्र होते, पैकी "चंद्र" ब्रम्हाचा, "दत्त" विष्णुचा आणि "दुर्वास" शिवाचा अवतार मानले जातात. चंद्रपासून चंद्रवंशाची उत्पत्ती झाल्याने अत्रि हे चंद्रवंशीयांचे "गोत्र" मानले जाते.                महाराष्ट्रात दत्त मुर्तीची रचना त्रिमुखी आणि सहा हात असणारी अशी आहे पण माहूर सारख्या अनेक मध्ययुगीन मंदिरांमध्ये आणि अग्निपुराणातील मुर्तीशास्त्रानुसार दत्त मुर्ती एकमुखी आणि दोन हात असणारी ...