स्वप्नसूत्र

भार्गवराम, परशूराम आणि परसबाळ ( #परशुराम #Parshuram ) भार्गव अर्थात महर्षी भृगू यांचे वंशज. आचार्य श्रेष्ठ भृगू आणि त्यांच्या वंशजांना अग्नीचे उपासक मानले जाते. आचार्य भृगुऋषी आणि त्यांच्या वंशजांनी आजच्या भडौच अर्थात खम्भातच्या खाडीवर राज्य केले, यामुळे हा परिसर भृगू-कच्छ या नावाने ओळखला जाऊ लागला. (ऋग्वेद 8-10-2-4 , तैत्तरेय संहिता 7-1-8-1, पंच ब्राह्मण 21-10-6, विष्णुधर्म 1-32 तसेच महाभारत अनु. 56) पुढे भडौचचा भूतपूर्व राजा शर्याती याची पुत्री "सुकन्या " हिचा विवाह भृगूपुत्र "महर्षी च्यवन " यांच्याशी लावून दिला गेला. यानंतर भार्गव वंशीय लोक संपूर्ण भारतभर विखूरले गेले आणि याच वंशात ऋषी जमदग्नी पोटी "राम" यांचा जन्म झाला. भार्गव (भृगू) वंशीय असल्याने भार्गवराम हे नाव त्याला प्राप्त झाले.                  ऋषी ऋचीक यांचे पुत्र ऋषी जमदग्नी आणि रेणू राजाची कन्या रेणूका यांच्या पोटी जन्म झालेल्या रामाने तपश्चर्येने भगवान शिवाकडून  एक परशू (कुऱ्हाड) प्राप्त केली आणि यावरुनच त्याला परश...

बाहुलीचं बालपण... किती तरी वेळ उंबऱ्यावरच बसून मी एकटक रस्त्याकडे बघत होतो. ते निखळ आनंदी चेहरे अजूनही डोळ्यासमोर तसेच तरळत होते.            आमची रोजची सकाळच "वाड माऊशी..." या हाकेने होते. गावातील बेघर वस्तीतील पाच-दहा वर्षांची लहान मुलं हातात एक पिशवी आणि एक किटली घेऊन दररोज सकाळी पोटाची खळगी भरायला शिळं अन्न गोळा करत गावभर फिरतात. त्यांना उन, वारा, पाऊस काहीच बाधत नाही, टिचभर पोटाची भूकच त्यांना या सर्वांपासून वाचवत असेल कदाचित...               आमच्या मम्मीला या मुलांची फार ओढ. अगदी प्रत्येकाला ती त्याच्या नावानिशी ओळखते. दिवाळीचा फराळ असो की रक्षाबंधनाला त्यांना राख्या बांधणं, त्या मुलांसोबत कोणताही सण साजरा करताना तिचा उत्साह काही औरच असतो. गरमागरम चहा किंवा नुकतीच तव्यातून काढलेली चपाती समोर बसवून त्या मुलांना खायला लावणाऱ्या मम्मीचा अनेकदा आम्हा घरच्यांनाही राग येतो, कारण आमच्या आवडीची कोणतीतरी गोष्ट मम्मीने परस्परच त्यांना देऊन टाकलेली असते. पण यामुळेच त्या मुलांना देखील आमचं घर अगदी हक्काचं...

सवाजी/सावजी (Savajee) सध्याच्या काळात सावजी हा शब्द ऐकताच आपल्या मनात चिकन किंवा मटणाचा विचार येतो. आपल्या झणझणीत मसालेदार स्वादाने नागपूरच्या सावजी चिकनने ही लोकप्रियता कमावली आहे. सोमवंशी सहस्त्रार्जुन क्षत्रिय समाजाचा खत्री/सावजी हा एक भाग आहे आणि त्यांचीच हि प्रसिद्ध पाककला... छत्रपती शिवाजी महाराजांची समाधी, रायगड              पण सावजी या शब्दाची ३५० वर्षांपासून ते गेल्या १५० वर्षांपूर्वी पर्यंतची ओळख काही वेगळीच होती. शिवकाळानंतर इंग्रज मराठ्यांना " सावजी/सवाजी " या नावाने ओळखत असत. इस्ट इंडिया कंपनीच्या पत्रव्यवहारात आणि नोंदी (records) मध्ये स्वराज्याचा/मराठ्यांचा सावजी असा उल्लेख आढळतो. सातारा भोवती वेढा घातलेल्या मुघलांची मराठ्यांनी केलेल्या लूटीसंदर्भात २ मार्च १७०० रोजी मुंबई वरुन सुरतला गेलेल्या कंपनीच्या पत्रात "The muguls sitting down before Sitora (Satara), and of the Savajees robbing and plundering all about him" [Factory Record's, Bombay Vol.17] मराठ्यांचा सवाजी असा उल्लेख आला आहे.             ...